Sei que teño o blog cheo de trapalladas. Debería facer limpeza, pero cústame quitar cousas do medio. Escolle ti o que che pareza e non fagas caso do resto.

10.6.21

Licor de Ribadeo para Don Celidonio

Cando en O porco de pé o Doutor Alveiros acabou sucumbindo ós encantos do poder máis indecente -e do amor-, e aceptou acudir á festa-paparota coa que os "súbditos" de Don Celidonio o agasallaron, atopou unha mesa onde non faltaba de nada:

E levouno arrastro ó comedor estilo español, onde estaban as persoas de respeto, arredor da gran mesa onde campaban inmensas tartas, colosais brazos de xitano, pasteis enormes, montañas de pastas, pasteis, masas [...] namentres nos apartados había botellas de xeres, tostado, porto, champán, coñac, benedictino, chartreuse, ron, anís, curaçao, xenebra, kumel, e caixas de cigarros.

O kummel (kümmel, kumel) é unha especie de augardente con orixe nos Países Baixos que seica tivo especial aceptación na zona do Báltico. Desde Riga houbo en tempos tráfico marítimo fluído co porto de Ribadeo e entre as mercadorías que de aló se traían estaba o kummel, que chegaba á península a través deste porto da beiramar do norte e distribuíase despois polo resto do país. Disque ese era o motivo polo que lle chamaban "licor de Ribadeo" a tan distinguida bebida nas tascas da capital.

Cóntanolo Cunqueiro en Papeles que fueron vidas e Cunqueiro das cousas de comer e beber seica entendía, aínda que tamén entendía de fabular, así que quen sabe... O conto é que el escribe:

Los marineros compraban en Riga especialmente el aguardiente perfumado de cominos, el kümmel, y lo traían al país. Tanto traían que el primer Kümmel que se bebió en España y en Galicia fue conocido como licor de Ribadeo, que los veleros ribadenses El joven Antoñito y Flora Paquita eran los máximos transportistas del sabroso licor.

Afortunadamente, Don Celidonio, que quería posuílo todo, non acaparou todas as reservas do licor de Ribadeo, porque eu teño oído que nalgunha casa ribadense aínda se conserva algunha botella desde aqueles tempos. Quen dera probalo! 

21.5.21

Francisco Lanza e Mark Twain

 

Portada da edición de As aventuras de Tom Sawyer, adaptada por F. Lanza

Este ano cúmprense o 50 aniversario da creación da Agrupación Cultural Francisco Lanza. Honrábase así, nos últimos anos do franquismo, a un ribadense destacado nas primeiras décadas do século pasado, que un día decidiu coller as maletas, coma moitos outros.

Antes diso, Francisco Lanza levara a cabo un intenso labor cultural na súa vila. Entre as súas iniciativas cómpre salientar a creación do semanario La Comarca del Eo, que aínda se publica cada sábado. Tamén colaborou na prensa galeguista da época (Revista Nós, etc.).

Na emigración continuou dedicándose ó xornalismo, pero tamén traballou como tradutor para a editorial Sopena.


Cando hai algúns anos estiven na casa-museo de Mark Twain descoñecía eu que Lanza era o responsable dunha adaptación de As aventuras de Tom Sawyer, traballo do que agora conseguín copia.

Trátase dunha edición de 139 páxinas, publicada en 1948 en Arxentina, con fermosas ilustracións de R. Andrino, en branco e negro a maioría; a cor, a portada e algunhas interiores.

Un exemplar ben atractivo, que lerei en canto haxa vagar.




7.3.21

Wolfram, wolfram!

Portada de ¡Wolfram, wolfram!

De pequeno, eu lía novelas do oeste e escoitaba historias do wolfram nas minas de Fontao. A diferenza non era moita: tanto nun caso coma no outro, as relacións humanas non se asentaban en documentos e a vida dunha persoa dependía de se o seu nome estaba escrito no ronsel dunha bala ou no gume afiado dunha navalla.

Despois, as historias do oeste trasladáronse máis ó oeste e o tabaco e a droga foron o novo ouro negro. A partir dos 80, lin unhas cantas novelas sobre este novo territorio comanche con epicentro no mar de Arousa. Pola contra, pouca literatura coñezo sobre o wolfram.

Hai pouco, atopei nunha librería de vello ¡Wolfram, wolfram!, de Carlos Caba. Resultoume moi atractivo o subtítulo, “La diplomacia en la bocamina”, aínda que despois a diplomacia escasease nas páxinas.

Atopei, iso si, escenarios coma os das historias que oía de pequeno: Fontao convertido nun salvaxe oeste onde os cartos circulaban a feixes nos tugurios da zona, identidades sempre sospeitosas, xente que se achegaba sen que ninguén puidese saber se tiña contra si a suave pel dunha tentadora meretriz ou a invencible man de ferro dunha espía nazi.

Oín, nunha ocasión, que nas tascas da Brea había quen lle limpaba as babas ó can con billetes de mil pesetas naqueles anos 40 do pan mouro, da fame. Anos despois, xa nos 90, coñecín en Lugo o dono dun concesionario que, ó ver “Silleda” na documentación do meu coche, díxome que no estraperlo do wolfram gañara el todos os cartos para montar o seu primeiro taller.

Carlos Caba, o autor do libro que me trae á cabeza todas estas lerias, seica foi un policía medio aragonés medio estremeño que estivo daquela destinado na zona, loitando contra o estraperlo do wolfram... ou implicado nel, calquera sabe. A novela publicouse no 47 en Bos Aires. Daba para un thriler rural deses que tanto se estilan ultimamente.

6.2.21

A métrica do ilusionismo

 


Din dun pobo

que para vivir de aluguer

vendeu o amencer

a néboa e a memoria

 

non son felices

(os homes

 

non lembran o sabor das bágoas)

O ano novo e a xentileza do autor trouxéronnos un catálogo que é un tesouro: A métrica do ilusionismo, de Caxigueiro.

É un fermosísimo exemplar editado pola Deputación de Lugo correspondente á exposición na que se fixo un percorrido por quince anos de creación deste artista polifacético, desde 2005 ata a actualidade.

No volume podemos observar a evolución no traballo de Caxigueiro, desde o predominio da escultura nos primeiros anos ata os últimos tempos, onde gañou presenza o verso, pasando pola fotografía, as instalacións e outras propostas artísticas que foi explorando ó longo dos anos. Pero sexa cal sexa a canle, detrás está sempre a mesma mirada, a que pousa os ollos na sociedade para cuestionar, denunciar, lamentar ou simplemente ver desde unha perspectiva distinta.

O volume é unha delicia tanto polo contido coma polo formato, e cómpre felicitar a quen tivo responsabilidades no deseño e edición do mesmo.


Eu, que transito máis polas letras ca polas artes plásticas, dixen hai tempo que Caxigueiro era un poeta agochado detrás dun ceramista e que as súas destrezas como artista plástico, polo que é máis recoñecido, tapan en parte os seus méritos literarios. Por iso celebro especialmente atopar novos versos do autor. Admiro especialmente a precisión e a sinxeleza coa que é capaz de comunicar a idea, o matiz, axudándose frecuentemente da ironía. Se cadra á aquelo que en tempos se chamou "poesía pura" e que tan ben caracterizou Jorge Guillén.

Hoxe, mentres debullo de novo as páxinas, aí fóra vai frío e as árbores aínda están espidas de adornos, só co esencial, coma os versos de Caxigueiro.

petaron á porta

 

ofrecíanme paz interior

e a salvación

 

a conversa foi curta

eu precisaba un informático

 

(de fondo soaba nirvana

tampouco lles gustou)


 A métrica do ilusionismo, un novo tesouro dun vello amigo, desde San Martiño de Mondoñedo.