O Naranxo, gurú da economía

Andan agora os gurús da economía analizando e explicando o sistema financeiro e anda moita xente escandalizada de que os gobernos boten man dos cartos de todos para salvar os bancos que fixeron ricos a uns poucos, e que seica non tiñan o que dicían ter. Nin que fose unha novidade!

Iso xa o dixo O Naranxo hai moitos anos. Non sabedes quen foi ese personaxe? Dígovolo:

O Naranxo foi o tolo máis cordo de toda a comarca de Deza e del deixou constancia artística Laxeiro cun retrato ben fermoso. Fálovos de antes de eu nacer, pero aínda hoxe se poden oír en toda a zona expresións coma “Estás máis tolo có Naranxo” ou “Estás coma O Naranxo”, que eu non sabería dicir se son un ataque ou unha honra.

Ramón de Valenzuela publicou en 1974 un libro de relatos publicado “O Naranxo” e do relato que dá nome ó libro tiramos este fragmento que dá boa conta de que O Naranxo era un visionario, tan un experto en asuntos de economía coma os que agora saen na prensa un día si e outro tamén:

- Ti xa sabes que eu son o home máis rico do mundo.

- Sei o que me dixeron, pero véxote sempre co mesmo pantalón , coa mesma chaqueta remendada, co mesmo pucho de hai dez anos. ¿Que fas de tanta riqueza?

O Naranxo púxose a mirar pra ningures un anaco de tempo. Un tempo que sobraba. Naquela deshora da noite non importa o reló. Mainamente falou:

- Tanto o Banco da Coruña como o Pastor son meus. Teño dous trillós de pesos en cada un..., xa ves, como se non tivese nada. Nos bancos non hai máis que números. ¿Ou pensas ti que andan de cote a contar os cartos? Se cadra alí non hai máis ca retratos de cartos. Teño medo de lle ir pedir un día cartos e que non teñan máis que firmas de que os teñen, e se hai xente por alí arredor poden perder a sona... e despois, se perden a sona, ¡cataplum!, alá de vai o banco. Un banco, que ten o creto doutro banco... e tamén se vai o outro banco e quedo sen eles.

O que eu dicía: O Naranxo, un visionario.

Estamos no mundo. Somos o demo!

O Agroglamour galego triúnfa en Bruselas. Os chimpíns do festival de Cans (O Porriño) trepan na alfombra vermella da Vendome e arrasan entre o público.

En Ribadeo (Mar por medio) as culturas galega e portuguesa fan as beiras á beira da ría. Queda moito camiño por percorrer, pero para iso están os sete pés de Susana Marques e cantos cantos fagan falta para alancar por riba dun río que nos leva ó mesmo mar.

Boy Elliot representou dignamente a Galicia en Lulea (Laponia) no Liet, ese festival de Eurovisión alternativo –moito mellor có outro-, onde xa temos historia e mérito.

Xusto Beramendi, un historiador de fóra afincado en Galicia desde hai anos, que abrazou o galego como lingua súa e fixo da nosa historia a súa historia, gaña o “Premio Nacional de Ensayo” cunha obra en galego de 1200 páxinas. Competía con ensaístas de todo o Estado, en todas as linguas.

O libro galego déixase ver na feira de Frankfurt, o maior evento de libro do mundo, en versión orixinal e travestido ("Telling stories from Galician. Writters for a neew Millennium”.

O nacionalismo galego ten peso como nunca tivo en Madrid para aprobar os orzamentos do Estado.

En Valladolid o cine galego é protagonista da Seminci. En Lugo o demo é protagonista dun congreso.

Todo iso en 48 horas. Estamos vivos e estamos no mundo. Somos o demo!

Fronteiras - IX

EMPEZA AQUÍ

Remate

Espero que todas estas notas fronteirizas, desde a anécdota do Boundary Bar ata os casos internacionais máis complexos sirvan para facer reflexionar un pouco sobre o valor das fronteiras administrativas, que moitas veces teñen detrás de si unha boa dose de casualidade, cando non de capricho.

Non pretendín facer unha análise exhaustiva deste fenómeno, nin tan sequera do espazo europeo. Tan só busquei un mostrario de situacións distintas, afondando algo unicamente nalgún dos exemplos que podemos ofrecer.

Pero creo que abonda para deixar ben claro que identificar fronteira administrativa con fronteira cultural é un erro importante. Os trazos culturais, sen seren enteiramente alleos ás marcas fronteirizas, obedecen a criterios bastante máis lóxicos, asentados en séculos de historia común. E o máis evidente destes trazos culturais, moitas veces, é a lingua.

As fronteiras administrativas non poden tomarse dun xeito ríxido e non deben ser un atranco para salvagardar a cultura e os dereitos das persoas. Cun pouco se sensatez e de diálogo entre os responsables das distintas administracións, ten que ser posible, por exemplo, que no occidente de Asturias un neno de Taramundi, ou da Veiga, estudie o galego na escola como o fan os seus veciños da Fonsagrada ou de Ribadeo. Xa sucede, sen ningún trauma, na franxa aragonesa co catalán, e o Bierzo, con máis de dez centros de ensino nos que se imparten clases de galego, vai por ese camiño.

Non aceptar isto, paréceme a min que é pasarse da raia.

Fronteiras - VIII

EMPEZA AQUÍ

Tripuntos

Para rematar esta peregrinaxe polo mundo das fronteiras curiosas, falarei brevemente dos tripuntos. Son lugares nos que conflúen tres países distintos. En Europa hai máis de vinte; uns están situados en ríos, lagos, ou no mar, e outros en terra firme. Máis que o feito da súa existencia, o que chama a atención é o xeito que teñen as distintas administracións de tratalos. Normalmente hai algunha marca no lugar exacto, e frecuentemente existen monumentos triangulares cun pé ou unha cara para cada territorio. Ás veces eses monumentos parece que actúan como nexo de unión entre os tres países, e procúrase que pase desapercibida a identidade de cada un deles. Sucede, por exemplo co formado por Austria, Hungría e Eslovaquia ou co que une Alemania, Bélxica e Luxemburgo. Pero outras veces dá a sensación contraria e parece que cada país se esforza en poñer de manifesto a súa identidade distinta, valéndose das cores da bandeira, do escudo, ou doutros distintivos. Sucede, por exemplo, entre Letonia, Lituania e Bielorrusia.

CONTINÚA

Fronteiras - VII

EMPEZA AQUÍ

Entre veciños: lindes

O curiosísimo caso de Jungholz, ó sur de Kempten, ten dado lugar a discusións filosóficas. É territorio austríaco pero situado “practicamente” en Alemaña. En realidade está absolutamente en Alemaña, pero ten un punto de contacto con Austria, situado no pico dunha montaña. Nese punto está precisamente a posibilidade de filosofar: ¿canto tamaño ten un punto? Desde logo, non dá para pasar desde Austria ata Jungholz en vehículo. Iso implicaría invadir terreo alemán. ¿E andando...?; parece ser que tampouco é posible. Ninguén ten o pé tan minúsculo coma un punto infinitamente ―tómese no seu significado exacto― pequeno.

Ademais, en Jungholz está situado un dos dous únicos “cuadripuntos” que hai en Europa. O outro está en Baarle. Non se trata de que alí conflúan catro países; iso non se dá en ningún sitio. O que sucede é que na marca fronteiriza 110 xúntanse catro partes opostas dos dous países. O lugar exacto está pintado nunha rocha.

Ata agora referímonos a cuestións fronteirizas que chaman a atención incluso no mapa, por tratarse de zonas pertencentes a unha administración, pero rodeadas por territorios que pertencen a outra. Pero hai moitos outros casos nos que, sobre o papel non se ve nada sorprendente, pero sobre o terreo poden observarse situacións moi curiosas. Comentaremos só algunhas:

O número 120 da rúa Voro de Valga é unha casa situada en Letonia, e os seus habitantes son tamén letóns, pero a rúa Voro está en Estonia. Xusto nunha esquina da casa hai un sinal que indica a fronteira; en canto os da casa poñen o pé na súa rúa xa están no estranxeiro. As relacións entre ambas as dúas administracións non deben ser moi boas, porque a familia necesita un pase, e ten que informar ás autoridades estonias dos movementos que realiza polo seu territorio. Nesa mesma localidade hai varias vivendas máis en situación similar, e tamén hai casos nos cales a fronteira divide a propia vivenda. Outros casos similares danse en Bregana, entre Croacia e Eslovenia.

A estrada D830 discorre entre Bélxica e Francia. Trátase dunha vía de dobre sentido, e cada carril está situado nun país distinto, separados só pola mediana, unha sebe ou unha beirarrúa de cemento, segundo as zonas. Loxicamente, os sinais dun lado son belgas, e os do outro franceses.

Cerca da cidade norueguesa de Narvik hai tamén unha estrada, neste caso norueguesa que discorre totalmente por territorio sueco. Para entrar en coche nesta área cómpre unha autorización que se pode obter na aduana sueca.

CONTINÚA

Fronteiras - VI

EMPEZA AQUÍ

Internacionais : Baarle

Un caso similar, pero moito máis sorprendente é o de Baarle, que supón unha complexa mestura de territorios belgas e holandeses. Maioritariamente trátase de territorio holandés, dentro do cal hai enclaves belgas que, á súa vez, teñen no interior zonas holandesas. As partes holandesas forman o municipio de Baarle-Nassau, e as belgas constitúen o de Baarle-Hertog. Baarle-Nassau son oito enclaves, dos cales sete están dentro dos enclaves belgas –a modo de bonecas rusas-, e o oitavo está en territorio belga.

As orixes da estraña división deste territorio sitúanse no século XII, e débense a un complicado entramado de señoríos, herdades, compras e doazóns. A situación mantense practicamente intacta desde aquela, a pesar de que houbo momentos nos cales se deron circunstancias políticas favorables para acabar con este puzle. En 1843 unha comisión creada para o establecemento da fronteira entre os dous países chegou á conclusión de que, neste territorio resultaba imposible establecela con continuidade. O que si fixeron foi determinar a nacionalidade, unha por unha, das 5732 parcelas que comprendía a zona. En 1995 levouse a cabo unha pequena reforma que, lonxe de simplificar a situación, o que fixo foi reasignar pequenísimas zonas dun xeito que, visto desde lonxe, resulta ridículo. Nalgún caso trátase tan só duns canto metros cadrados no medio dunha extensa pradeira.

Como consecuencia destas estrañas partillas, non é raro que a fronteira divida en dous anacos unha mesma propiedade: unha nave con algún negocio, unha rúa, e sobre todo, moitas vivendas. O sorprendente é que todo isto non soe supoñer incomodidades para os seus habitantes. Incluso, ás veces, sucede o contrario: cada propiedade paga os impostos no territorio ó cal dá a súa entrada, e é moi frecuente que os donos fagan obras para desprazar a porta e poder así acollerse a unhas condicións tributarias máis vantaxosas. Isto sucede especialmente coas tendas. Para que sexa doado para os visitantes saber en que país se atopan, as placas cos números das casas son diferentes segundo pertenzan a un país ou a outro: as belgas son ovaladas e as holandesas son cadradas.

Llivia e Baarle non son os únicos exemplos de enclave, ou sexa, de territorio dun país, situado totalmente noutro.

Se pescudamos un pouco pola xeografía europea ―e ignoramos intencionadamente outras latitudes seguramente moi interesantes― atopamos varios casos: Austria ten terreos en Alemaña, Bélxica en Holanda, Holanda en Bélxica, Italia en Suíza, Suíza en Austria, Armenia en Acerbaixán, Acerbaixán en Armenia, Alemaña en Bélxica e en Suíza, Rusia en Bielorrusia, etc. Antigamente había máis, pero moitos desapareceron mediante acordos amigables entre os países implicados. Se cadra un dos máis recentes foi o acadado en 1990, mediante o cal Lituania deixou de ter un enclave en Bielorrusia, ó revisarse a delimitación fronteiriza entre ambos os dous países.

CONTINÚA

Fronteiras - V

EMPEZA AQUÍ

Internacionais: Llivia

A situación sorprende aínda máis cando entran en xogo estados distintos, e podemos atopar varios casos:

Un bo día Súa Maxestade Carlos I de España e V de Alemaña levantouse xeneroso e concedeulle a Llivia o estatus de vila porque lle pareceu un lugar estratéxico para a custodia de toda a zona, daquela española. Se non fose por ese agasallo real hoxe Girona tería 13 km2 menos.

Ó firmarse o Tratado dos Pirineos (1659), mediante o cal 33 localidades do Rosellón e da Cerdaña quedaron baixo dominio francés, as autoridades españolas lograron que Llivia quedase á marxe desta cesión amparándose na súa condicón de vila. Os franceses conseguiron tamén introducir unha curiosa cláusula: a poboación de Llivia nunca poderá ser fortificada polo goberno español. Hai outras curiosidades en relación con este territorio. Indicarei só algunhas:

Llivia, enclave catalán situado integramente en territorio francés no que viven en torno a 1500 habitantes, está conectada con España a través de dúas estradas que atravesan chan francés. Ata hai pouco tempo, circular por unha delas implicaba certa perigosidade porque hai dúas estradas galas que a atravesan perpendicularmente e ningún dos dous estados aceptaba que a súa fose a ruta secundaria, opinando, en consecuencia, que o sinal de STOP debería estar situado na outra. Os sinais aparecían arrancados con certa frecuencia, o que deu lugar á chamada “guerra dos stops”. O problema solucionouse construíndo un viaducto a distinto nivel nun dos cruces (1983) e unha rotonda no outro (2001).

Pola outra ruta, de menos capacidade, ata 1995 só podían circular vehículos españois. Nese ano produciuse a apertura das fronteiras dentro da UE e, desde entón, o tráfico é libre. Coa apertura das fronteiras e a libre circulación de persoas e mercancías dentro da UE, quedou tamén sen efecto unha lei de 1979 pola que se prohibía que unha persoa francesa tivese propiedades no enclave, e se así era tiña que venderllas inmediatamente a un español. Actualmente xa hai propietarios franceses en Llivia.

Os lindes exactos do territorio están indicados mediante 45 marcos que teñen escrito por unha cara un LL de Llivia, e pola outra as letras identificativas dos lugares franceses limítrofes.

Pero a situación xeográfica aínda é máis complexa: Llivia posúe un terreo en Francia ―Le Pla de Bones Hores―, máis ó norte, que lle fora doado como compensación por ser un exclave. En 1970 os franceses construíron alí un hotel sen seren donos do terreo. Despois dun litixio, a sentencia foi favorable a España, e o hotel pasará tamén a ser propiedade de Llivia en 2030.

CONTINÚA

Fronteiras - IV

EMPEZA AQUÍ
Illas en terra firme

De calquera maneira, en todos estes casos, o problema radica en situar o marco aquí ou un pouco máis alá; hai continuidade, por así dicilo, xa sexa por terra firme ou mar por medio. Pero non sempre sucede; atopamos tamén casos de “illas”, de enclaves totalmente rodeados de terreo pertencente a unha administración distinta (autonómica, provincial, ...). Os dous exemplos máis coñecidos son o Condado de Treviño e Rincón de Ademuz.

O Condado de Treviño está dentro da provincia de Araba, pero pertence administrativamente a Burgos. Trátase de 50 localidades que se reparten por uns 320 km2, agrupadas en dous concellos: La Puebla de Arganzón e Condado de Treviño, que é o máis extenso e o que lle dá nome a todo o enclave.

Pertence a Castela desde o 1200, pero houbo numerosas peticións para incorporarse ó territorio de Araba, a última en 1980. En xaneiro dese ano o concello de Treviño aprobou unha moción na que se solicitaba a incorporación á Comunidade Autónoma Vasca. Catro meses despois a sala do contencioso administrativo da Audiencia Territorial de Burgos desestimou o recurso.

Aínda en xullo de 2001 un representante de Tierra Comunera-Partido Nacionalista Castellano (TC-PNC) levou unha proposta ó pleno da Deputación Provincial de Burgos na cal instaba a defender o carácter burgalés e castelán do Condado, rexeitando calquera intento de desvincular o territorio destes municipios da provincia de Burgos. Quizá conveña indicar que esas intencións secesionistas veñen, sobre todo, dos propios veciños do Condado, que se senten atraídos polo avanzado desenvolvemento socioeconómico de Euskadi.

Desde o punto de vista lingüístico, non hai que esquecer que as dúas comunidades teñen unha realidade distinta: en Euskadi son cooficiais o castelán e o euskera, e en Castela ―Condado de Treviño incluído― só é oficial o castelán.

A pesar disto, só con consultar a web do colexio público Condado de Treviño, intúese claramente que a situación real non cadra coa lei castelá. Alí podemos ler o seguinte:

“La lengua de aprendizaje de nuestros alumnos y alumnas será el castellano, introduciéndose desde Educación infantil como segunda lengua el inglés. Además, dada la situación geográfica del Condado de Treviño y la costumbre de la zona de seguir la formación académica de los chicos y chicas en Vitoria, se imparten de forma extraescolar y con carácter voluntario clases de euskera, cuya organización corre a cargo de la APA y el Ayuntamiento del Condado de Treviño”.

“De forma extraescolar y con carácter voluntario”: iso é o mesmo que a lexislación permitía para galego, catalán e euskera nos últimos anos do franquismo. Parece que aquí o estatismo do espazo se lle aplica tamén ó tempo.

Rincón de Ademuz é territorio valenciano, pero está entre Teruel e Cuenca. Ocupa uns 370 quilómetros cadrados e comprende sete municipios: Ademuz, Casas Altas, Casas Bajas, Castielfabib, Puebla de San Miguel, Torrebaja e Vallanca. Entre todos teñen uns 3.000 habitantes, dos cales máis de 1.000 residen en Ademuz.

Antes pertencía ó Reino de Aragón, pero no século XIII pasou ó de Valencia. Desde entón sempre foi valenciano, salvo dous curtos períodos a comezos do século XIX. A delimitación do terreo non estivo exenta de polémica, e aínda a mediados do XIX houbo serias trifulcas entre os habitantes de Casas Bajas e os seus veciños conquenses, que os acusaban do grave delicto de arrincar algunhas matas no seu territorio. Durante o conflicto chegouse a tomar gando como reféns, por pacer en pastos da súa propiedade.

Estes son, probablemente, os dous casos máis coñecidos, pero pola Península adiante podemos atopar bastantes máis exemplos, aínda que de menor extensión. Véndoos no mapa, parecen caprichos de topógrafo. Trátase de pequenos espazos de terreo ubicados totalmente nunha provincia distinta á que pertencen.

Á parte dos dous casos xa citados, Barcelona ten dous enclaves en Lleida, Cantabria ten unha zona en Biskaia, Burgos ten dous enclaves na Rioja e un en Palencia, Ciudad Real ten fragmentos entre Badajoz e Toledo, Córdoba en Sevilla, Girona en Barcelona, Guadalajara en Madrid, Lleida en Barcelona, Madrid entre Ávila e Segovia, Navarra dúas zonas en Zaragoza, Palencia dous enclaves en Cantabria e dous en Burgos, ademais Palencia posúe tamén anacos entre Burgos e Cantabria, Tarragona en Barcelona, Valladolid en León, e tamén entre León e Zamora, e Biskaia entre Araba e Burgos.

Nalgúns casos son terreos de cultivo, sen habitar, pero noutros hai núcleos de poboación.

CONTINÚA

Fronteiras - III

EMPEZA AQUÍ
Máis cerca: raias que se moven

Hoxe Leith pertence administrativamente a Edimburgo, como pertencen a Zamora os tres concellos montañosos das Portelas: Lubián, Porto e Hermisende. Pero non sempre foi así. Segundo conta Felipe Lubián, ata 1789 foron galegos, entre 1789 e 1822 pertenceron a Valladolid, desde 1822 a 1833 formaron parte da provincia de Ourense, e desde aquela son territorio zamorano. A pesar de tanto cambio, o galego segue vivo alí.

Poderiamos falar tamén do Couto Mixto, actualmente territorio ourensán, pero que estivo baixo dominio da casa de Bragança (portuguesa), e tamén foi territorio independente; tanto é así que os homes desas terras non cumprían o servizo militar en ningún dos dous países. Incluso houbo tempos nos que cada veciño escollía a administración á que quería someterse, e indicábao poñendo na soleira da súa casa un P de Portugal ou un G de Galicia.

Non hai tanto que a “intelixencia” americana poñía de actualidade o caso de Olivenza, concello estremeño de fala portuguesa, porque portugués foi no pasado. Aínda é hoxe o día que Portugal non renunciou oficialmente a este territorio, pero tampouco o reclama, e moito menos de xeito conflictivo, como seica indican os informes da CIA.

Tamén foi sonado o caso de Perexil, ata que un día “al alba, y con tiempo duro de Levante” as cabras marroquís volveron pacer en chan español, despois duns días de desconcerto. Daquela soubemos tamén da existencia das Chafarinas, de fermoso nome, e das puntas de Alhucemas e Vélez de la Gomera.

CONTINÚA

Fronteiras - II

EMPEZA AQUÍ
Entrando en materia: xogos, alcohol e partos prematuros

Hai algún tempo estiven en dúas reservas indias no estado de Conéctica, en EEUU. Eu quería ver cabanas cónicas, cabeleiras cortadas e cabezas de vaqueiros reducidas espetadas en estacas, pero atopeime con dous macrocasinos: Foxwods e Mohegan Sun Casino. En Conéctica e en varios estados veciños está prohibido o xogo, así que os indios mohicanos, facendo valer dereitos ancestrais que lles permiten decidir libremente sobre os seus territorios, puxeron en marcha estas iniciativas sen competencia en moitas millas á redonda. O negocio está asegurado, pero non deixa de ser curioso que en pequenas zonas dentro dun amplo territorio sexa legal o que no resto é delito.

A suite 212 do hotel Claridge de Londres é territorio iugoslavo desde o 17 de outubro de 1945. Nesa data e nese lugar estaba para nacer o herdeiro do trono de Iugoslavia, e tiña que facelo no seu país para non perder os dereitos sucesorios. Entón o goberno de Churchill realizou os trámites necesarios para que esa suite fose territorio iugoslavo, de xeito que o neno puidese herdar cando lle chegase o momento. A xenerosidade británica non lle valeu de moito, porque Iugoslavia non volveu ser unha monarquía, pero a fronteira segue aí.

En realidade, esta excentricidade tampouco é orixinal. Xa os romanos facían algo similar. Determinadas decisións tiñan que tomarse en territorio de Roma, e para evitar ter que desprazarse desde sitios distantes, acoutaron e declararon chan romano diversos lugares por todo o seu imperio.

Na Leith Wolk, unha rúa de Edimburgo, puiden ver o lugar onde estaba o Boundary Bar ― bar da fronteira―, sobre o que se conta unha simpática historia:

Leith, onde hoxe está o porto desta fermosa cidade escocesa, foi distrito separado ata 1920, ano no que quedou anexionado a Edimburgo. A liña divisoria pasaba xusto polo medio do Boundary Bar, en perpendicular á barra. O bar tiña dúas portas e cada unha daba a un concello distinto. Como as dúas vilas tiñan diferente horario de peche, a unha determinada hora o dono cerraba a porta afectada e obrigaba ós clientes a agruparse na outra punta da barra. O detalle pode resultar gracioso, pero se o analizamos friamente, é ridículo.

CONTINÚA

Fronteiras - I

Serie tamén publicada  en forma de artigo na revista Animal (nº 15).

INTRODUCIÓN
O galego-fetén, como diría Manolo Rivas, cando fala da fronteira, de calquera tipo de fronteira, soe referirse a ela como “a raia”, e cruzar a fronteira é “pasar a raia”. A todos nos teñen dito algunha vez que non nos pasemos da raia, e todos temos pensado algunha vez que o problema non é noso; o problema é da raia, que está onde non ten que estar.

Por culpa das raias ten corrido moito sangue, pero non quero afondar agora por este camiño. Non é a miña intención falar aquí dos que morreron por querer cruzar a raia que fendeu Berlín en dous durante anos, tampouco me vou acordar da raia que fan medrar agora os israelís para vergonza de todos, nin de tantas outras raias de sangue.

Voume referir a unha serie de situacións menos conflitivas nas cales a liña divisoria trazada para a administración do terreo non parece nin natural nin lóxica. A miña intención é relativizar o papel das fronteiras na sociedade actual e a súa utilización como corte brusco en espazos culturais comúns.

Sei que abordar este tema desde o país do minifundio pode parecer un pouco ousado. Non van tan lonxe os tempos nos que había fungueirazos porque unha vaca pacera medio metro máis alá da estrema do veciño, ou porque este cortara o carballo que medrara xusto no linde que separa dúas propiedades. O enfrontamento acababa moitas veces no xulgado. Rara era tamén a parroquia na que non había un veciño con sona de cambiar os marcos das súas leiras, de noite, para que estas medrasen un pouco á conta das do estremeiro. Tamén son frecuentes as liortas entre concellos para establecer con claridade os seus dominios. Claro que esta transcendencia dos lindes non é algo exclusivo de Galicia.

CONTINÚA

Club Financiero de Vigo: Política lingüística. Unha visión empresarial - e VI

EMPEZA AQUÍ

(Sen moitos detalles, que o aburrimento vai a máis e, se o asunto me cansa a min, que fará nos lectores...)

18-

A título de exemplo, valla a observación do proceso experimentado por Irlanda que, sendo unha comunidade bilingüe, baseou o seu crecemento na súa clara e decidida opción polo inglés, sen por iso descoidar a recuperación e protección do gaélico.
O que eu dicía: o inglés. Pero os irlandeses teñen ben claro cal é o seu idioma e cal non.

19-

Todo iso tradúcese nunhas expectativas de mercado e interacción económica que teñen precisamente como nexo de unión a lingua común.
Si, ho, si! Non vexo eu que os empresarios corran precisamente a facer negocios en Venezuela, Cuba, Bolivia, Salvador, Ecuador, Colombia...

Cunha cegueira impropia de quen pertence ó mundo empresarial, os do CFV ignoran as portas que lles pode abrir o galego pola vía da lusofonía, sobre todo nun mercado emerxente coma o brasileiro. Sirva como exemplo a cámara de comercio de Tenerife, que bota man dunha galega de Ribadeo para actuar como intérprete nas súas reunións cos empresarios caboverdianos.

20-
A capacidade de comunicación medra na medida na que se recorra a unha lingua que é accesible a un número máis amplo de persoas.
E tamén medra a capacidade de comunicación se se saben máis linguas, digo eu... É que non me cabe na cabeciña a idea esa de que estudar galego implica non saber outras linguas. Tan pouca capacidade lles supoñen os do CFV ós nosos alumnos?

21-

Na actualidade, o español- tamén lingua propia de Galicia-
... pois non é iso o que di o Estatuto de Autonomía aprobado democraticamente. Tanta cita legal ó comezo do folleto para vir agora con isto!

22-

Sen embargo, da información da que dispoñemos dedúcese que é España o único país occidental no que, en amplas áreas do seu territorio, non é posible aprender a un rapaz na lingua oficial do conxunto do país.
Se cadra o problema está na delimitación da oficialidade das linguas do país. Tamén niso poderiamos mirar o que pasa noutros países. Xa falamos diso.

23-

Suxírese un modelo flexible baseado no principio do dereito á elección da lingua docente por parte de pais ou alumnos ...
Supoño que tanto poderían escoller uns coma outros, ¿non? Ou sexa dobre sistema escolar, como sucede no País Vasco, que seguro que é o modelo que os do CFV admiran.

E pensaron tamén os do CFV nos custes? Ou xa non importan os cartos? Sería rendible ese investimento?

E se os nenos galegofalantes van a convivir cos castelanfalantes na rúa, no cíber, na piscina, no campo de fútbol, na praia, na tenda das lambetadas, no autobús, no noitebús, no parque, no pub, na escola de música, nas clases de aerobic, nas de petanca, no campamento, nos cursos de verán en Irlanda, na discoteca, na biblioteca, na ludoteca, na ligoteca, ... ¿non será mellor que convivan tamén nas aulas? Non creo que ninguén vaia quedar parvo por oír un infinitivo conxugado (se o oe) no pupitre do lado.

24-

ademais, a flexibilidade fomentaría a vinda a Galicia de profesionais moi necesarios para o desenvolvemento económico e social.

Se hai algún profesional que non vén a Galicia pola situación real en materia lingüística, ben contentos poden estar os empresarios por librarse de xente tan limitada. Aínda habían de estar agradecidos os do CFV de que o galego os disuada.

Outra cousa é que non veñan pola situación de Galicia que se difunde fóra de aquí, allea á realidade, aproveitando accións coma a difusión do documento do CFV. Sempre hai medios que está á espera de que lles dean unha mínima oportunidade para describir unha situación que nada ten que ver coa realidade pero que deixa convencido a quen non ten outra fonte de información. Un exemplo xa o citei antes, pero se cadra cómpre recordalo.

A algúns o único que lles falta por dicir é que aquí cada mañá almorzamos un neno castelanfalante e que, en festas sinaladas coma o Día da Patria ou o das Letras Galegas, descuartizamos uns cantos para botalos en taquiños na queimada mentres berramos coma posesos o de mouchos, curuxas, sapos e bruxas.

Se os do CFV tivesen un mínimo de responsabilidade e interese polo país, pensarían nas consecuencias dos seus actos antes de botar a lingua a pacer.

25-
Dende 2005, e especialmente a partires da publicación do Decreto 124/2007, as posibilidades de escolarización en español para os nenos de Ensino Primario e de lingua materna castelá son prácticamente nulas. Algo semellante sucede- ainda que en menor medida- co ensino nos seus niveis secundario e de bachalerato, nos que na práctica totalidade das escolas- sexan públicos, concertados ou privados- o español desapareceu ou ocupa un lugar residual, pois a lingua vehicular é o galego; as materias troncais impártense nesa lingua, tendo o castelán tratamento de lingua estranxeira ou é utilizado nalgunhas materias menores, como Música, Relixión, Ximnasia ou Manualidades.

Non me fago responsable de como lle pode sentar ós da Conferencia Episcopal iso de chamarlle "materia menor" á Relixión. Volvo ó rego...

Todas as medidas de política lingüística que tomou o actual goberno están recollidas no Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega, aprobado por unanimidade nos últimos tempos do goberno anterior e que leva a sinatura de Manuel Fraga como responsable último.

Sempre me preguntei porque, igual que sucedeu coa cidade da cultura, ninguén se opuxo publicamente daquela. Se o motivo era o medo ou a ausencia de liberdade para opinar, o cambio de goberno ben mereceu a pena. Se o cambio de actitude é outro, especialmente nos representantes políticos que daquela apoiaron o PXNL e agora cuestionan as medidas da Xunta, haberá que preguntarlles pola súa coherencia.