Sei que teño o blog cheo de trapalladas. Debería facer limpeza, pero cústame quitar cousas do medio. Escolle ti o que che pareza e non fagas caso do resto.

29.8.11

Carballos de lonxe

Ás veces un atópase (máis ou menos) nos libros que le:
"...Pero agora medra calmosa unha árbore. Pode que vaia indo para vello, pero confeso que ás veces apampo mirándoa e deixándome levar polas lembranzas.
Cando estea forte para prescindir de coidados, no exterior da miña casa de Malibú lucirá un auténtico carballo de Soutelo de Montes, espírito vivo dos meus devanceiros".
             (Miguel Anxo Fernández: Lume de cobiza)
Vai para vinte anos que eu plantei un pequeno carballo que trouxen do souto de San Martiño, en Laro, desde onde vin ducias de veces os serróns de lume arrasando a ladeira do Candán. Sobrevive eivadiño a uns 20 metros de alto, compartindo cama cun camelio da mesma orixe que o deixou atrás na carreira por ver o mar e a torre por riba do peitoril da terraza.

Tamén ás veces apampo mirándoo, deixándome levar polas lembranzas...
---------------------
NOTA: Que conste que os "motivos emotivos" son outros moi distintos.

21.8.11

Tontonimia

A un tipo con poucas luces metéuselle na cabeza que quería ser vaqueiro. Como era parvo pero tiña medios, decidiu apuntarse nunha academia de vaqueiros, para adquirir as destrezas necesarias. Mentres lle anotaban os datos, o tipo preguntou:

- E por que os vaqueiros non poden disparar pola espalda?

O da academia parou de escribir, ergueu a vista, mirouno fixamente, empezou a romper en anacos a ficha e díxolle:

-Váiase para a súa casa. Se lle vou ter que explicar obviedades, está claro que este non é o seu sitio.

Se cadra iso era o que había que dicirlle a quen defende o uso "normal" dos topónimos estragados.

Que nalgún recanto do Ministerio de Cultura se ignoren os nomes oficiais do País é triste pero aínda pode aceptarse, que ninguén sabe todo e o herdo que arrastramos pesa coma unha lousa. Pero que se defenda a trapallada como algo "normal" é impresentable desde determinadas palestras, que un Ministerio non é unha tasca. Hai obviedades que non debería ser necesario explicarlle a quen teña responsabilidades en determinados lugares. E o peor é que hai quen quere darlle amparo legal a iso.

-Váise para a súa casa! (con absoluta "normalidade").

11.8.11

1.8.11

Fronteiras e fronteiras (aínda)

A Academia de la Llingua Asturiana (ALLA) publicou recentemente un estudo no que se trata a situación sociolingüística de Zamora.

Estiven prendente da prensa e non parece que a publicación dese traballo causase grandes traumas en ningunha das dúas comunidades afectadas: non hai síntomas de que aumentasen os suicidios, non variou significativamente o PIB, non houbo éxodo masivo da poboación nin andaron a cantazos os seus habitantes.  

Perfecto. Nada ten de particular que unha Academia se ocupe do seu idioma, independentemente do lugar no que se fale. Todo o contrario; é o seu deber.

O que non é de recibo é que o fagan os mesmos que teñen tirado pedradas de todas as castes e tamaños contra institucións e persoas galegas por preocupárense polo galego de Asturias.

Onde van os tempos de "el punto primero pa poder tratar nada es el respeto a la frontera!"? (Ver Fronteiras -minuto 24:44 a 27:20).

Si, home si! -Ferrín dixit.

Con todo, aproveitando o 27 aniversario da ponte dos santos, sería bo pensar no futuro e tecer entre todos pontes de esperanza para a lingua.

27.7.11

Trimarán







E ti, o navío na noiva noitE
(G. Navaza: A torre da derrotA)

O dono do trimarán é portugués. Alugoullo un francés que por prescrición facultativa non podía navegar, para navegar nunha regata. No medio da travesía deulle un infarto e botouse ó mar para poder ser rescatado. Disque non se pode ser rescatado sen caer ó mar, aínda que un teña o peito partido en anacos. Entre a rotura do corazón, a friaxe e quen sabe que outras circunstancias, o tipo quedou cego.

O francés do corazón mancado, algo pirata, seica quedou cos cartos do seguro; cos seus o cos do barco.

Tamén quedou cego o trimarán cando o piloto se botou ó mar, e navegou a toda vela perpendicular a todos os outros barcos. Acabou en Ribadeo, onde estivo meses amarrado. Noites enteiras sen durmir, soñando mares. Onte marchou caladiño na noite, en busca de novas aventuras. Cando atravesou a ponte, case batendo arriba co mastro espido, houbo aplausos desde as lanchas pneumáticas guiadas por cabezas de mineiros que o acompañaron na saída.

A historia do trimarán contouma María, ataviada co seu disfrace de grumete, mentres agardabamos no peirao a chegada dos veleiros da Transgascogne. Se lle metemos un cura, un par de putas, un eivado, unha serea, un morto e algo de misterio, o asunto dá para unha moderna novela mariña. E Sinbad sen sabelo, agardando no cemiterio vello de Mondoñedo.

20.7.11

O documento

O DOCUMENTO
- Es que esto está en gallego y usted no puede hacer estas cosas en gallego porque si las hace en gallego yo no las entiendo.
Esa foi a explicación que un Garda Civil andaluz lle deu a un rapazoulo novo que soñaba con ser director de cine cando lle preguntou polo motivo da súa detención, trala proxección en Ourense da curta “O documento”.

Era o verán do 74. Armado con medios rudimentarios, 10.000 pesetas e moitísima ilusión, aparece por Ribadeo un mozo duns 20 anos e proponse levar ó cine unha historia de Ánxel Fole.

Como actores non había e cartos para contratalos tampouco, aquel aprendiz de director pillou media ducia de veciños que nunca viran unha cámara diante, uns cantos vellos do asilo ós que subornou con tabaco e levounos a un prado de Ove. Subiu un mozo a un freixo e sacou adiante a rodaxe.

Creo que o resultado non se podía ver nin en Flocos.tv, ese magnífico proxecto de Manolo González, que xa non existe porque seica é menos prioritario para a nosa cultura ca facerse cargo sen obriga da seguridade dos bens da familia Franco, por exemplo, que cartos hai poucos e cómpre gastalos con sentidiño.

Pero os que andamos pola beiramar cantábrica puidemos asistir á proxección de O documento hai uns días, dentro das xornadas de historia local que cada ano organiza Dores Fernández Abel, da agrupación Francisco Lanza.

No acto estivo presente Enrique Rodríguez Baixeras, que era aquel mozo que no verán do 74 constituíu o colectivo individual ENROBA e foi por un tempo director de cine, chegando a ter como axudante de dirección a un tal Fernando Trueba.
--------------------------
ENGADIDO: Xa se pode ver aquí "O documento".

14.7.11

Sucursais

Se dades un paseíño costa abaixo pola marxe dereita, podedes comprobar que os negocios non me van mal. Tanto é así que xa teño que empezar a abrir sucursais. Velaquí a primeira:


E mira que lles dixen que me fixesen o rótulo en galego..! Pero non hai maneira; este país non ten amaño.

10.7.11

Facundo Cabral

Hai un par de días mataron a balazos a Facundo Cabral. Contoumo con lamento Mar nun e-mail e eu non sabía case nada dese tipo con trazas de Eugenio e nome de bolsa de pipas.

Disque Facundo Cabral era cantautor. Polo que me foi contando You tube, a min paréceme máis ben que era un poeta con guitarra. Poida que todos os cantautores o sexan. E alguén dixo un día que os poetas fan arte inútil.

- Ben mala sorte tivo Fulanito. Mira ti en que foi dar a súa filla!
- E logo?
- Seica anda metida en cousas de drogas e rouba.
- Vaia susto me deches! Pensei que me ías dicir que era poeta.

Se a poesía é arte inútil, os cantautores fan arte inútil con guitarra. Vaia parvada: facer arte inútil e encima levar un peso ó lombo... Por que alguén pode matar un artista inútil?

Se cadra eles mesmos deron as respostas: Para que queredes un poeta vivo/ se non sabedes que facer con el/ matádeo e celebrádelle as pompas –blasfemou Pexegueiro-.  O que máis me gusta da poesía, os silenciosKiko Neves-. Un seica gostaba matar poetas namorados/  para salvar princesasCordal-...

Será que hai poetas que escriben poemas-pedradas na cabeza. Hai poetas que escriben poemas para que o silencio non merque por migallas as cicatrices dun corpo. Hai poetas que cultivan por ti bonsais de bolboretas na barriga/ para que non morran/ para que non medren. A poesía é unha arma, disparemosCelso Emilio-.

En Guatemala mataron a balazos a Facundo Cabral. Non sei por que se mata a alguén se fai arte inútil. Será que é mentira iso da inutilidade.

OBSERVACIÓN A POSTERIORI: Vaia ho! Parece ser que a Facundo Cabral matárono por estar no lugar equivocado. Non era el o obxectivo. Poida que toda a súa vida estivese no lugar equivocado.

3.7.11

Bolanda


Fixéronme chegar o segundo número de Bolanda,  cadernos de historia fozega, que edita en Foz a asociación Pomba do Arco .

En tempos de formatos dixitais cada vez con máis presenza, dá gusto que sobreviva en papel unha publicación periódica cunha presentación tan ben coidada.

Canto ó contido, interésanme especialmente os apartados de poesía: un texto de Baixeras e cinco poemas/cinco imaxes de Caxigueiro, ese poeta pouco coñecido por esconderse detrás dun artista plástico recoñecido. Alégrame que vaian vendo a luz algúns dos seus textos, que eu xa lle coñezo inéditos e que merecen un sitio nas mans dos lectores. 

Que siga sendo azul o ceo de Bolanda e que corran limpas as augas do Iadid.

25.6.11

Non che digo nada...!

Alguén tivo hai anos a idea de gravar ben gravada a nosa lingua nunha mesa de mármore e así se conserva nun bar da Bandeira

Non sei se aínda existen os "vinos Alborada", pero quedan as palabras. Se cadra convén gravar o dicionario enteiro.
---------------
NOTA: cando escribín o parágrafo anterior non sabía isto. Evidentemente, agora reafírmome máis aínda no escrito.

20.6.11

Ollando atrás

Parece que estamos condenados ó debate permanente e que non podemos dar un paso adiante sen ter primeiro que librar unha batalla ridícula contra supostos argumentos que o tempo se encarga de desenmascarar.
Deberiamos botar a vista ó camiño andado e analizar as consecuencias dos logros que se foron acadando nas últimas décadas, malia os atrancos. Sería doado comprobar como a pretendida hecatombe da que se falou en repetidas ocasións non foi tal. Nin os pequenos inconvenientes.

Cando se botou a andar a TVG había quen sostiña que debía incluír programación en castelán e seica houbo quen subiu polas paredes porque os responsables non o decidiron así. Hoxe vese con normalidade o seu monolingüísmo no medio de tanta oferta de canles exclusivamente en castelán, pero aínda así, parece que o último episodio do proceso de demolición no que estamos inmersos é abrirlle as portas de xeito renarte á entrada do castelán.
Ninguén colle cara a Andalucía equivocado, querendo vir a Galicia, polo feito de que na M-40 os indicadores poñan A Coruña e non La Coruña. A ninguén lle sobe a tensión nin pilla un trauma polo feito de que o mapa do tempo da TVE poña Ourense e non Orense. Ninguén se perde pola nosa terra polo feito de que boa parte dos topónimos –aínda non todos- fosen restituídos ás súas formas lexítimas. Ninguén anda ó pairo polas nosas vilas e cidades polo feito de que os rótulos poñan Rúa e non Calle,… que a xente non é parva. Pero aínda así hai quen teima en modificar a lei de normalización lingüística para legalizar os estragos, copiando o que se fai co urbanismo aberrante.
Ningunha empresa deixou de vender máis por etiquetar en galego os seus produtos, se decidiu facelo, ou por publicitalos no noso idioma. Todo o contrario: o galego é moitas veces valor engadido, indicio de calidade. Ata houbo quen chegou a etiquetar en galego patacas de Murcia para que non parecesen de fóra, que aínda hai patacas e patacas.
Cansámonos de oír que o idioma ía ser un atranco para que viñeran aquí talentos con cerebros redentores que nos salvasen da nosa suposta mediocridade. Actualmente podemos dicir nomes de moitas persoas de distintos lugares do mundo que falan o galego con soltura ou que non o falan, pero que o entenden perfectamente e con respecto e que viven entre nós sen que o idioma lles supoña ningún atranco.
Poderiamos citar moitos outros exemplos. Temos perspectiva suficiente para ver que a recuperación do galego non lle produce dano ningún á nosa Terra nin a ninguén, e dános dignidade. Deberían telo en conta os que aínda alporizan un día si e outro tamén, os que impulsaron un decreto para o ensino sen seren capaces aínda hoxe de dicir o nome dun colexio ou dun instituto onde antes só se puidese falar castelán no recreo, como se cansaron de repetir. Deberían telo en conta os que se opoñen ó uso do galego, catalán e vasco no Senado. Deberían telo en conta os que queren castelanizar a TVG e os que queren cometer toponimicidios. Deberían telo en conta os que se opoñen a que sigamos dando pasiños para recuperar o que perdemos, porque a historia falará deles, serenamente, e terán netos que lerán as actas do xuízo.

13.6.11

Galeuzca en Ribadeo




Co gallo do asinamento do pacto Galeuzca, unha delegación de galegos, vascos e cataláns realizou en 1933 a denominada “viaxe triangular”, a xeito de confraternización das tres nacionalidades.

O asunto trátao polo miúdo Helena González nun artigo publicado no último número da revista Grial (nº 189). A autora traza con detalle a etapa galega, que tivo lugar a finais de xullo, e di que entre os membros da delegación catalá estaba Joaquim Renart, que deixou mostras daquela viaxe no seu Quadern de dibuix nº 49. Despois de entrar por Ourense e de visitar distintos lugares de Galicia, a expedición sae polo Cantábrico en dirección a Euskadi. O 28 de xullo pernoctan en Ribadeo no hotel Comercio e daquela permanencia o debuxante catalán conserva no seu caderno unha tarxeta (ilustración 28v) cunha curiosa anotación gastronómica: “Comeuse un caldo estupendo que picaba moito”. Ademais disto, o caderno, que pode consultarse integramente na web da Biblioteca de Catalunya, inclúe un debuxo de Porcillán (ilustración 29r) –unha das poucas imaxes paisaxísticas, xa que predominan os retratos- e unha estampa típica dunha muller mariñá (ilustración 28r).

Parece ser que na prensa da época quedan moitas crónicas daquela viaxe. Pola contra, tras rastrexar as publicacións locais, sorpréndenos non atopar ningunha referencia en ningún dos exemplares de Las Riberas del Eo daquelas semanas, a pesar de que lle dedicaron amplos espazos ó Estatuto e a outros asuntos relacionados coa política do momento. Tampouco hai referencias na sección “Viajeros”, onde se dá conta de canto transeúnte pasaba por Ribadeo, acompañado ou non “de su bella esposa”. Non sabemos se tampouco se reflectiu esa visita en La Comarca del Eo, publicación en principio máis próxima ideoloxicamente, porque non atopamos ningún dos exemplares comprendidos entre o 9 de xullo e o 27 de agosto.

En calquera caso, velaquí quedan as estampas de Joaquim Renart, o mesmo que noutro lugar escribiu:

Vers Santa Maria de Ortigueira tornàrem a trobar la mar i seguint el Llarg de la costa per la província de Lugo, Vivero i Ribadeo, que marca la ratlla divisòria i clou aquells paradisos naturalson l'home, podent viure a meravella, ha de fer-ho, a voltes, d'una manera mísera i anguniosa. 
(O resaltado é meu)
Vaia ho! E nós sen decatarnos das nosas condicións de vida posibles e das certas.