Belén Rico: Domingo y os animales

A semana pasada presentouse na Veiga Domingo y os animales. Con esta nova publicación, Belén Rico Prieto pon a disposición dos rapaciños eonaviegos, e dos non tan rapaciños nin tan eonaviegos, un conto máis para ler na súa lingua, con fermosas ilustracións de Lulas Somoza.

Estiven na presentación, convidado pola autora. Daba gusto ver o auditorio da fermosa casa de cultura ateigado de xente chegada de lugares ben distantes, desde A Coruña ata Uviéu. Daría gusto igualmente que os representantes das dúas Academias da Lingua/Llingua asentadas nesas cidades se xuntasen tamén un día, a falar as cousas como as hai que falar, deixando a un lado pamplinas sen pés nin cabeza.

Mentres tanto, haberá que conformarse con escoitar e aplaudir de vez en cando a xente coma Belén, de quen me abraia a sensibilidade e o entusiasmo que transmite ó falar dos seus rapaces, da súa cultura, e de referentes coma Saramago ou Babarro, que o outro día citou alí.

Agora, que sexan os lectores quen gocen con este agasallo de Belén e que dentro de moitos anos os nenos eonaviegos sigan falando de xatíos, de raposos, de fuíñas, de curuxas e de rezcacheiros. Para min foi, en conclusión, un día de amizades vivas, de momentos agradables que un sempre soña con prolongar e repetir.

Poetas, cavernas e tabernas

Cando viña cara á casa, atopei vomitando nunha revolta do camiño a Curros, a Cunqueiro e algún outro que non coñecín ben. Un ata me pareceu Pessoa pero, como ese sempre se anda transfigurando, non podo afirmar que o fose.

Pregunteilles qué lles pasaba, se non lles caera ben algunha comida –estráñame que Cunqueiro, con sona de sibarita, meta ó bandullo calquera trapallada, pero nunca se sabe- ou cal era o problema.

Dixéronme que non era iso, que vomitaban de noxo, porque estes días andaran metidos en discursos en boca de quen seica lle quere meter unha xostregada nas orellas ó galego en canto poida. É alí os deixei, por non saber qué dicirlles ante a evidencia. É ben triste a nosa historia, cun pé sempre nas cavernas.

Un pouco máis arriba, atopei a Alberti coas súas ghedellas ó vento, pegando saltos por encima dun comareiro coma un neno pequeno. Seica choutaba de alegría porque alguén lle dixo que no Bar de Marco, na Piazza di Santa Maria in Trastevere (Roma), está aínda pendurado na parede un poema seu que escribiu alí mesmo en 1969.

Eu descubrino hai 13 anos e a semana pasada quixen comprobar se aínda seguía no sitio ou se o desterraran. E alí segue, ben mimado. Cando lle preguntei ó encargado se podía fotografalo, noteille na mirada, ó dicirme que si, unha faísca de alegría, de orgullo por aquel tesouro que se mantén desde hai décadas en lugar privilexiado.

É que os poetas non gozan en boca de políticos. Prefiren as tabernas, onde está a vida, a poesía... e o viño.

Telefónica. Pulse o que queira; nós faremos o que nos pete

Hoxe tiven un pequeno problema co meu teléfono fixo e chamei a Telefónica:

- Si usted quiere ser atendido en castellano, pulse 1.
- Se vostede quere ser atendido en galego, pulse 2.

Pulsei 2.

- Buenas tardes, en qué puedo ayudarle?
- Acabo de pulsar 2.
- Qué?
- Que pulsei 2.
- Ah! Ya, es que estamos en La Coruña y a veces también nos entran llamadas en castellano. Pero no se preocupe: usted puede hablarme en gallego, que yo lo entiendo.
- ...!!!

Eu pensaba que o de “ser atendido en galego” era para min, non para ela. O caso é que eu pulsei 2, ela foi atendida por min en galego e eu fun atendido por ela en castelán. Como o conto. Hoxe mesmiño.

Supoño que cando esa telefonista vexa a Feijoo lle dirá que lle impuxen o galego. É que eu sonvos un radical.

“Sei que che sabe”. Os empresarios e a lingua galega.

“Sei que che sabe” foi a primeira marca de conservas que se asentou en galego na Oficina de Patentes. Rexistrouna un tal Celestino Porteiro, de A Pobra do Caramiñal, en 1913. Ben me gustaría coñecelo e tomar con el unha cunca de viño espadeiro, pero o tempo, sempre implacable, é moi dado a privarnos de oportunidades desexadas.

Pasaron case cen anos e eu aínda hoxe me volvo tolo nos supermercados perseguindo zamburiñas coas que poder manter dignamente unha relación íntima.

Sempre me custa moito dar con algunha que me entenda, e iso que nin sequera lles pido que falen coma min. Confórmome con que non estraguen os nomes da súa procedencia, as súas raíces. Pídolles que non leven espetados na sua fronte de cartón ou latón letreiros que poñan Puebla del Caramiñal, Bayona, Santa Eugenia de Ribeira ou La Coruña. Por iso case sempre saen gañando as de Boiro, as de Cambados e as de Vigo, que seguramente son igual de renegadas cás outras pero non teñen oportunidade de demostrarmo.

Eu fago coma quen que non sei nada e chántolles os dentes case zoofílicos coma se fosen bichos que gozan na miña lingua. Elas saben que me saben, e así imos tirando.

Mentres tanto, outros teiman en que a lingua coa que as lambo lles quita cartos. Ignorantes.

Mención á parte e aplauso –e sobre todo fidelidade no consumo- merecen os escasos empresarios comprometidos co País: os do Foro Peinador, os da Fundación Galicia-Empresa, e algúns outros que transitan individualmente os camiños da dignidade. Queda tanto por facer.

Antolín Santos Mediante Ferraría. Poesía completa.

A Fundación Pedro Barrie de la Maza publicou recentemente esta nova achega de Xoán Babarro á figura de Antolín Santos Mediante.

A obra de Xoán Babarro, que é o resultado dun laborioso proceso de investigación, pon deste xeito a disposición do público nun único volume as composicións poéticas que o autor eonaviego deixou dispersas en varias publicacións.

Velaquí un novo recurso para dar a coñecer no Eo-Navia a cultura da zona. Ben sería que se fixese uso del.

O camiño de volta

Disque foi Mark Twain o primeiro en reflexionar publicamente sobre o feito de vivir ó revés, indo de adiante para atrás, de vello para neno. Non sei. Sería ou non sería. A min, cando estiven na súa casa, non me dixo nada.

Scot Fitzgerald pilloulle a idea e converteuna en relato, alá no 1922. Ben recentemente puidemos asistir á versión cinematográfica desta historia, onde Brad Pitt fai de Benjamin Button.

E mentres a película se exhibe aínda nas salas de cine, o mundo do cómic aproveita o tirón e adapta o relato, con ilustracións de Kevin Cornell.

En 1926 Rafael Dieste publicou a súa particular versión do asunto no relato “O neno suicida”, incluído en Dos arquivos do trasno .

Pero de todas as propostas literarias da idea, a que máis me gusta é a que fai Xuán Bello neste fermoso poema, onde non só un vello vai cara a neno, senón que é a propia natureza quen retrocede:

A LA SOMBRA DE UN CEREZO

El día que se murió mi abuelo soñó que estaba
a la sombra de un cerezo, cerca del río, durmiendo.
Y mientras dormía soñaba que las cerezas, ya maduras
de junio blanqueaban, se ponían verdes y florecían
entre las hojas con rocío de una mañana de marzo.
Soñó que los caminos yermos se abrían al paso de la gente
que volvía con canciones en la boca y con palabras perdidas
hace tiempo entre hojarasca.
Soñó casas que nacían del fuego,
yerba de la hoz, grano de la harina.
Soñó una vieja hermosa que era cada día que pasaba
mucho más joven.
Y cuando despertó un niño salió de él,
en dirección al río, corriendo.

O poema deste magnífico autor asturiano está incluído nesa xoia que é Paniceiros, recentemente publicado en galego por Positivas, unha editorial humilde na que Paco Macías, pasiño a pasiño, vai creando un meritorio catálogo.

Por estas terras tamén andamos agora co noso particular camiño de volta. Non sei de que nos sorprendemos; xa nos avisara Díaz Castro co seu poema "Penélope":

Un paso adiante e outro atrás, Galiza

i a tea dos teus soños non se move

(...)

Dándolle á lingua

CORRECCIÓN: Onde pon "fronteira administrativa e fronteira política, debe poñer "fronteira administrativa e fronteira lingüística".

A noticia:

http://www.lne.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2009031200_41_734706__Occidente-Anxo-Quintana-deja-lengua

Bruce Springsteen e o galego

Non lembro ben o ano. Só que era un daqueles Xacobeos de masas. Tampouco me acordo doutros datos con detalle nin vou buscar vellos recortes de prensa. Abóndame coa mensaxe, dereitiña ó corazón.

Baixa do avión en Lavacolla e descobre, non sei como, que nós somos nós e falamos como falamos.

En vez de pedir caprichos de divo solicita unha profesora de galego. Nunhas horas de clase improvisada aprende o necesario.

Pola noite, miles de persoas agardan. Bruce sae ó escenario e berra:

-Boas noites, Galicia!

Milleiros de persoas quedan coa carne de pita con aquel disparo inicial, dereitiño ós corazóns.

Non foi o saúdo a única mensaxe en galego. Houbo máis doses de dignidade para a nosa lingua. A mesma que outros desprezan. Seica nos veñen tempos difíciles.

En agosto volve Bruce, born in the USA, aquel que gozou e fixo gozar falando galego no Monte do Gozo.

Eu xa teño a miña entrada.

O novo bipartito e as súas intencións lingüísticas

MOMENTOS HISTÓRICOS, FEITOS HISTÓRICOS

Ía escribir sobre as intencións lingüísticas do novo bipartito (Presidente 1 - Presidente 2) pero estou vomitando co noxo e por iso é mellor que as escoitedes vós mesmos, se tedes aguante:

Eu só comento un detalle (podédelo escoitar entre os minutos 17:33 e 18:00):

O novo goberno seica vai conseguir o feito histórico de que un alumno poida dirixirse ó profesor ou facer os exames en castelán nunha clase que se lle imparta en galego, sempre que non sexa a de Lingua Galega.

Ou sexa, o novo goberno vai conseguir que suceda o que xa sucede, que os alumnos poidan facer o que xa fan e que sexa legal o que xa é legal.

Histórico de todo!

NOTA:

Aínda que non as comparta, acepto todas as opinións con respecto ás linguas e á política lingüística, pero danme noxo as que se basean en mentiras e se argumentan con falsidades. Se Núñez Feijoo ignora a realidade de Galicia, malo; se mente a propósito, peor. E se o novo bipartito lle move os fíos, que é o que parece, peor aínda.

desORDE anALFABÉTICA

..., Friol, Xermade, Guitiriz, Guntín, O Incio, Xove, Láncara, Lourenzá, ...

No preciso momento en que un triste Pérez Touriño asumía publicamente os resultados das eleccións e felicitaba ó gañador, a TVG ía sobreimpresionando os datos dos concellos da provincia de Lugo, un por un, por orde alfabética.

Pouco despois, mentres o presentador daba nova información, tocáballe desfilar cara ó matadeiro ós concellos ourensáns, tamén por orde alfabética:

..., A Gudiña, O Irixo, X. de Ambía, X. de Espadanedo, Larouco, ...

Por orde alfabética!!??

Friol, Xermade, Guitiriz, Guntín, O Incio, Xove, Láncara, ... !?
O Irixo, X. de Ambía, X. de Espadanedo, Larouco, ...!?

Que pasa coas nosas letras? Que demostra iso de que o X apareza despois do I e antes do L e non ó final? Acaso pelexou co V e co Z, que serían os seus veciños naturais.

Non. Demostra que, a pesar de que en pantalla viamos X, nalgún recanto fondo, nalgún chip traidor, figura aínda Germade, Jove, Junqueira, ... Así cadran as cousas.

Demostra que en 2009, vinte e seis anos despois de que a Lei de Normalización Lingüística (1983) establecese no seu artigo 10 que “Os topónimos de Galicia terán como única forma oficial a galega” rezuma aínda polos poros da tecnoloxía e das mentes da xente un pasado de aldraxe, unha man misteriosa que nos espeta na lama cada vez que queremos erguer os ollos para ver o sol.

“Hai que ser tolerantes, non se pode ser radicais, as cousas teñen que ir pouco e pouco, sen imposicións ...”. O que hai que ser é parvos para non sermos capaces de poñer no seu sitio os nosos nomes... en 26 anos!

E oír o que hai oír...

Ó chou

Algunhas veces dáme por viaxar sen billete polo mundo da blogosfera, sen saber que camiño levo, que para iso vou de polisón.

Entro no meu blog e desde a parte superior, tirando algo cara á esquerda como é natural, pico en “seguinte” unha e outra vez e vou a onde o destino me leva. É así como en cuestión de minutos entro na casa de seres que non coñezo de nada nin coñecerei nunca nin gana teño, pero fágome por un momento unha idea de como viven, de como pensan e de cales son as súas preocupacións. Algunhas veces vénme o trasacordo, volvo “atrás”, doulle de novo a “seguinte” e vexo que xa desapareceron, como se fosen seres misteriosos dados a ensinárseme só por unha vez.

Como a maior parte das veces acabo en blogs redactados en idiomas que non entendo, son as imaxes as que guían o meu parecer. Así souben da existencia de varias afeccionadas á pastelería, dun montón de poetas, de varios montañistas, de familias felices, dalgunha que outra xente dada a exhibir o seu (?) corpo, de pequenos empresarios e tamén de xente coma esta:
http://hidarrr.blogspot.com/

Tamén me pregunto qué pensarán de min os que caian na toupeira desde o outro lado do mundo.

Saberán acaso que vivo nun país onde tamén habita un Pinocho que anda por aí dicindo que nas nosas escolas os nenos só poden falar castelán no recreo?

Viaxar ó chou polo mundo virtual no custa nada, dicir parvadas tampouco, e desde lonxe igual hai quen as cre. Pero a realidade é outra ben distinta.

Turismo incomprensible ou cerebros atrofiados?

O amigo Xavier soubo por este mesmo ventanuxo que hai uns días decidín facer limpeza e tirar ó lixo unha morea de papeis que me estorbaban. Por iso, para que non me invada a melancolía polos seres perdidos, decidiu agasallarme cunha bolsa de recortes que ten máis ou menos o dobre dos que tirei.

E como son algo masoca e quero ver canta trapallada podo meter no bandullo sen vomitar, estoulles dando un vistazo, no momento exacto no que Pe acaba de recibir o seu Oscar.

Xa traguei unha ración ben cumprida de Steiner pero aínda quedei con fame, e agora ando a voltas cun salteado de Manifiesto por la Lengua Común, que debe ser, imaxino, unha lingua na que todos zugan, pasándoa de boca en boca nunha descomunal orxía.

Adornando un deses artigos, xa algo reseso (El Mundo, 21-07-08) atopo unha ilustración que me resulta coñecida, co seguinte pé de foto:

TURISMO SOSTENIBLE PERO INCOMPRENSIBLE: La playa de las Catedrales, en Ribadeo (Lugo), es uno de los enclaves más visitados del norte de Galicia por sus peculiaridades orográficas, que han contribuído a su catalogación como monumento natural. Pero los carteles de la Xunta que dan cuenta de las particulares características de este lugar están escritos en gallego (en la imagen), lo que dificulta la comprensión a los visitantes no nacidos en esta región.

Primeiro, non me atrevo a aseguralo, pero creo que o mesmo texto está en castelán polo outro lado do cartel, co cal o problema pasa a ser simple mala baba.

Segundo, aínda que non o estea –e non digo que non debese estar noutros idiomas- ¿realmente é tan difícil a súa comprensión?

Vexamos o texto:

Monumento natural
Praia das Catedrais

O monumento natural “Praia das Catedrais” está asentado sobre a formación xeomórfica denominada Rasa Cantábrica, que comeza en San Vicente de la Barquera e remata en Burela. Trátase dunha superficie de aplanamento situada entre o mar Cantábrico e as estribacións montañosas que neste tramo córtase en vertical e na que a erosión e o tempo modelaron formacións dunha gran vistosidade como as furnas e os arcos que dan nome a este monumento natural.

Non se entende ou non se quere entender? Ímoslle dar colores, que seica é un bo xeito de que se fixen máis os intelectos inmaduros. Poñerémoslle vermello a todo o que coincida exactamente co castelán, azul ó que non coincida pero sexa moi parecido e verde ás palabras que sexan bastante distintas:

Monumento natural
Praia das Catedrais

O monumento natural “Praia das Catedrais” está asentado sobre a formación xeomórfica denominada Rasa Cantábrica, que comeza en San Vicente de la Barquera e remata en Burela. Trátase dunha superficie de aplanamento situada entre o mar Cantábrico e as estribacións montañosas que neste tramo córtase en vertical e na que a erosión e o tempo modelaron formacións dunha gran vistosidade como as furnas e os arcos que dan nome a este monumento natural.

Resultado: 42 palabras coinciden exactamente e 19 parécense moito; só 5 distintas son bastante diferentes.

Incomprensible? Ai señor, señor...!